Anasayfa / Aktüel / KÜLTÜR & SANAT / Tanpınar’ın ruhundan Bursa’nın ruhuna

Tanpınar’ın ruhundan Bursa’nın ruhuna

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ruhunda iz bırakan ve onu en fazla etkileyen şehirlerin başında gelir Bursa.  Bursa bir bakıma Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kendisidir.  İstanbul’un 1453’te fethedilmesinin ardından başkentin İstanbul’a taşınmasının hüznünü yaşarken, Bursa’yı yalnızlığa itilmiş ve belki de dışlanmış bir şehir olarak düşünmesi de onun ömrü boyunca yaşadığı yalnızlık duygusunun en saf en doğal yansımasıdır.

Fatma BAŞARAN

 

Araştırmacı yazar Ömer Kaptan Abdal Kültür Merkezi’nde ‘Kitap Kritikleri’ söyleşisinde Ahmet Hamdi Tanpınar’ın İstanbul, Konya, Ankara, Erzurum ve Bursa’yı anlattığı Beş Şehir isimli kitabını değerlendirerek Tanpınar’ın özellikle Bursa ile ilgili olan izlenimlerini ve değerlendirmelerini kitaptan alıntılar yaparak okurlarla paylaştı.

DERİN TARİHİ VE SOSYOLOJİK ANALİZLER

Türk edebiyatının usta kalemlerinden Ahmet Hamdi Tanpınar’ın, gezip gördüğü ve ruhunda iz bırakan şehirleri anlattığı Beş Şehir kitabını 1919 yılında tanıştığı ve çok sevdiği hocası Yahya Kemal Beyatlı’ya ithafen yazdığını belirten yazar Ömer Kaptan, yazarın gözlemci yeteneğini kullanarak kitabında yer verdiği şehirlere dair derin tarihi ve sosyolojik analizlerinin bulunduğunu söyledi. Kitabın bir hatırat niteliği taşıdığını ifade eden Kaptan sözlerini şöyle sürdürdü:” Kitapta her ilin tarihi ve kültürel geçmişine dair bilgiler bulmak mümkün. Ama aktarılan tarihi bilgilerin hiçbiri siyasi ya da gerçekdışı tarih bilgisi değil. Tanpınar kitapta bilgileri verirken sosyolog titizliğiyle gözlemlerini, tahlillerini de paylaşmayı ihmal etmiyor.   Kitapta, farklı tarihlerde ziyaret ettiği bu beş şehre dair izlenimlerini anlatırken aynı zamanda o şehirlerin zaman içerisinde yaşadığı değişimleri de görebiliyoruz.”

‘BURSA’DA ZAMAN’

Bursa’nın Tanpınar’ın gözünde farklı bir yeri olduğunu bunu da Beş Şehir’in Bursa ile ilgili bölümünün satır aralarında fark edildiğinin altını çizen Kaptan, “Kitapta dikkat çekici notların başında diğer şehirlere İstanbul, Ankara gibi başlıklar verirken Bursa’ya ‘Bursa’da Zaman’ ismini vermesidir. Çünkü Bursa Tanpınar’ın gözünde farklı bir şehirdir. Elimizde öyle bir anlatıma, içeriğe sahip eser olmalı ki o şehrin ruhunu kavrayabilelim. Tanpınar’ın eseri tam bu noktada önemli.  Çünkü Tanpınar, Bursa’nın ruhunu tamamen hissetmiş bir yazar. “ifadesini kullandı.

‘TERKEDİLMİŞLİĞİN HÜZNÜ’

Yazar Ömer Kaptan, Tanpınar’ın Fatih’in İstanbul’u fethetmesiyle başkentin İstanbul’a taşınmasından yaşadığı hüznünü eserin Bursa’da Zaman kısmında hissedildiğini söyledi. Kaptan kitabın ilgili bölümüne dair paylaştığı bilgilerde şu ifadelere yer verdi:” Elbette biz de şehzadeleri, padişahların türbelerini ziyaret ettiğimizde bu hüznü hissederiz ancak Tanpınar kadar değil. Bursa’da Zaman bölümünü aynı isimli şiirin bir açıklaması olarak da düşünebiliriz.  Bursa’da Muradiye’de sabrın acı meyvesi olarak o külliyeyi o türbeleri anmamızın sebebi, sadece 2.Murat zamanında değil Sultan 2.Murat’tan sonra da Cem Sultan gibi Yavuz’un ağabeyleri Şehzade Ahmet gibi, Şehzade Mustafa gibi yüzyıllık zaman diliminde sürgünde ya da cezalandırılarak öldürülen şehzadelerin bu mukaddes mekânda yatıyor olmalarındandır.  Tanpınar’ın hüznünü besleyen de Muradiye’ye ruhunu veren ve her biri içerisinde ayrı acılar barındıran yaşanmışlıktır.”

‘BEŞ ŞEHİR’DE 5 BAŞKENT

Beş Şehir, edebiyatımızın usta kalemlerinden Ahmet Hamdi Tanpınar’in ilk olarak 1946 yılında yayınlanan İstanbul, Konya, Ankara, Erzurum ve Bursa’ya dair gözlemlerinden oluşan deneme türünde yazdığı bir eseridir. Yazar millî eğitim müfettişi olarak gezdiği şehirleri  kaleme aldığı eserini  şehrin eski sahipleri üzerine bir tarih çalışması şeklinde yorumlamıştır. Tanpınar’ın kendine has tasvirlerinin etkileyici üslupla buluştuğu kitaptaki  5 şehrin dikkat çekici özelliği Türk devletlerine başkentlik yapmış olmasıdır.

İlginizi Çekebilir

AK Parti’nin Osmangazi kararı Cömez

AK Parti Osmangazi İlçe Başkanlığı için günlerdir devam eden belirsizlik son buldu. Yapılan istişarelerin ardından halen ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir