İkiyüzlülüğün üç günlük dünyası

Pek çok insan gördüm mangalda kül bırakmıyorlardı.
Pek çoğunun mangalı kül doluydu.

***

Montesquie’ye göre: ‘Bir ülkede yalakalığın getirisi, dürüstlüğün getirisinden daha fazla ise, o ülke batar’

***

Pek az şükreden ve pek çok nankörlük eden insan tekinin en çok yaptığı şeylerden birisi de ikiyüzlü davranmasıdır.
Her ne kadar ikiyüzlülük dini terminolojide münafıklığın alametlerinden biri olarak görülse de sosyal yaşamda en çok karşılaşılan ve herkeslesmiş bir davranış türü olarak da oldukça yaygındır.

Bir insanı ikiyüzlü olmaya sevk eden, kişiyi müptezel bu davranışa tevessül ettiren birçok şey öne sürülebilir.

Şüphe etmediğimiz bir şey var ki: ikiyüzlülük, dürüstlüğün kadim düşmanıdır.

Dürüst olmakla, dürüst kalmakla kaybedenlerden olacağı sanrısında olanlar ya da dürüst olmakla arzu ve isteklerini gerçekleştiremeyeceği kaygısında olanların ‘tabiatı’ haline gelen bir ahlak olduğu söylenebilir.

İkiyüzlülüğü,  “ne pahasına olursa olsun kazanmak/kazananlarla olmak ve ne pahasına olursa olsun kaybetmemek/kaybedenlerle beraber olmamak, dürüst davrandığında arzu ve isteklerinin karşılık bulamayacağı” kaygısıyla motive olunan sefil bir açgözlülük dürtüsü olarak ifade edebiliriz.

Bu dürtüde hep bir tilkilik, hep bir çakallık, hep bir safa yatmış kurnazlık, kifayetsiz muhterislik ve mebzul miktarda yalan bulabilirsiniz.

İkiyüzlülüğün bilişsel ve davranışsal öyküsü, kendini kandırmasına eşlik eden bu dürtüye her türlü insani ilişkiyi, insani değerleri ve toplumca kutsal sayılan şeyleri de alet etmesidir.

Kendini aldatan ve kendine zulmeden bir varlık olarak insan, en vahşi ve en sefil bir pusu kurucu olarak en çok da kendi cinslerine ve varlığını borçlu olduğu habitata karşı ikiyüzlü davranmaktadır.

Bir insanı ikiyüzlü olmaya sevk eden, kişiyi müptezelliğe tevessül ettiren birçok şey öne sürülebilir.

Meşhur bir ifadeyle ikiyüzlü kişi ‘amaçları için her yolu mubah görme’ konusunda mahirdir.

Bu maharetin fıkhını üretmekte hiç zorlanmaz. Sabahtan akşama kadar birbiriyle çelişen ve fakat kendi küçük hesaplarına eşlik edecek gerekçeler uydurmaktan hiç hicap duymaz.

‘Söz konusu kişisel çıkar ise gerisi teferruattır’ böyleleri için.

Nasıl bir ilişki kurarsa, hangi küme/cephede yer alırsa, ne zaman, kimin lehine/aleyhine bir şey söylerse ‘ne kazanacağına odaklı bir zihin algoritması’ taşırlar.

Bu anlamlarda, İkiyüzlülük ahlaki bir sapma ve kendi varoluş değerlerine yabancılaşmadır.

Latince kökenlerinde ‘rol yapmak’ olarak ifade edilen ikiyüzlülük: “Özü sözü bir olmama hali, aldatmaya çalışma, bildiğinden, olduğundan, inandığından başka türlü olma, görünme ve veya göstermeye çalışma” olarak tanımlanan bir davranış türüdür.

İkiyüzlülük; kendini denetleyemeyen, kimi pozisyon, imkân ve şartlara göre ‘reel politik’ olabilen, aynı olay/durum karşısında kar/zarar hesabına göre farklı, hatta birbirinin tam zıddında tutum alabilme acizliğidir.

İkiyüzlü davranmakla her ne amaç güdüyorsa, onu elde etmeyi en öncelik değer olarak gören, en yakınındaki insanı bile aldatmakta beis görmeyen, kendisine ne anlamda olursa olsun bir ‘kar’ getiriyorsa, bunları yapmaktan kendini alıkoymayan kişilerin patolojik bir durumudur.

Kişilerden yola çıktığımız bu ahlaki yabancılaşma hali, sosyal yaşamın bir parçası olarak tüm sosyal dokulara, siyasal söylemlere kadar da sirayet etmiş bir yaygınlığa sahiptir.

***

Toplumsal yaşam alanlarımız, sosyal, siyasal ve ekonomik nüfuz hinterlandının şiddet dâhil her türlü kazanma/galip gelme araçlarının denendiği bir rekabet ve çatışmanın olumsuz etkisi altında.

Bu piyasada var olmanın, kabul edilmenin, sahip olmanın herkesleşen bir ikiyüzlülük elbisesiyle mevcut olacağı inancı, azımsanmayacak ölçüde kabul görmüş vaziyette.

Kişisel ilişkilerin/dostlukların can düşmanı olan ikiyüzlülük, insan ilişkilerinde ‘güven’ duygusunun olmazsa olmaz bir değer olduğu dikkate alındığında ne çok tahribatlara kapı aralığı da görülecektir.

Kişisel ilişkilerin görünmez ve bir o kadar da sinsi bir celladı olan ikiyüzlülük, toplumsal kurumlar üzerinden yeniden üretilerek piyasalaşınca çok daha vahim yanılgılara/yanılsamalara/aldatmalara sebep olmakta ve hakikaten ikiyüzlülüğün doğal serencamıyla ‘yüzleşmek’ zorunda kalmaktayız.

Toplumsal kurumların aynı fiil ve olaylar karşısında birbirinin tam zıddı olarak ortaya koyduğu tutum ve söylemler ‘toplumsal ikiyüzlülük’ illetiyle yüzleşmemiz gerektiğini göstermektedir.

Sosyal ve siyasal kümelerin, ister parti olsun, ister cemaat, ister kanaat önderi ve ister başkaca bir şey, sivil/siyasi odakların nasıl bir  “ikiyüzlülük normali” oluşturduklarını küçük ve fakat samimi/dürüst bir dikkatle bakıldığında apaçık görülecek sığlıkta ve çokça olduğu anlaşılacaktır.

***

Kişisel ilişkilerde herkes kendi hikâyesinin bir şekilde farkındadır.

İş, siyasal/sosyal kurumlar eliyle/diliyle yapıldığında fecaat bir durum ortaya çıkmakta ‘gerçeklik’ denilen şey kaybolmakta ‘hakikatin’ izi bile yok olmaktadır.
Ne söylersem, kiminle olursam, ne yaparsam kazanırım diyerek yaşam süren bir zihin, kimin kaybettiğiyle asla ilgilenmez.

Kaybedenlerle ilgisi, onlar üzerinden ne kazanabileceğine ilişkin matematiksel bir hesabın konusu olabilir ancak.

Yalakalık ikiyüzlülüleşmiş bir ahlakın, tabiri yerindeyse farz amellerinden, ritüellerinden biridir.

Bu tür bir yaşamı/karakteri içselleştirmiş olanlar kime ne zaman nerede ne tür bir biçimde yalakalık yapılacağını refleks bir davranış haline getirirler.

Birçok şey tesadüf gibi gözükse de aslında ikiyüzlülüğün yalakalık ilmihalinde tesadüflere yer yoktur.

Her şey inceden inceye hesap edilmiştir.

Şimdi ya da yarına dönük bir çıkar çıktısı olmayacak hiçbir şeyde imzaları olmaz böyle bir yaşamı tercih etmiş profesyonel kişilerin.

Bu tabiatı ahlak edinenler için, dürüstlük belirtisi davranışlar bile, menfaatlenmenin devamlılığı için bir yemleme ameliyesidir ancak.

İkiyüzlülük, “içimizdeki ayıbın dışa vurumudur” der  Norman MacDonald.

 

İlginizi Çekebilir

İznik’te İstihdam Seferberliği Toplantısı

Bursa Ticaret Borsası (BTB) Yönetim Kurulu Başkanı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Yönetim ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir