Modern zamanların antik hurafesi ya da Müslüman mahallesinde salyangoz satmak

 

Her yılsonu ya da her yeni yıl yaklaştığında değişmeyen / demirbaş tartışma konuları vardır. Yeni yıl kutlamaları etrafında sürdürülen tartışmalarda bu değişmeyen / demirbaş tartışma konularından biridir. Yılbaşı kutlamaları özü itibariyle bir Noel yortusu / bir pagan bayramı mıdır, yılbaşının Hz. İsa’nın doğumu ile bir ilgisi / bir ilişkisi var mıdır? türünden tartışmalara son yıllarda bir de alternatif yılbaşı kutlamaları tartışması eklendi.

Öncelikle bilinmesi gereken husus şudur. Noel ve yılbaşı kavramları orijin itibariyle yabancı (ecnebi) bir kültüre ait kavramlardır. Keza yeni yıl ve Noel törenlerinde / ayinlerinde kullanılan simgelerin / sembollerin tümü de aynı şekilde yabancı bir kültür dünyasının simgeleridir / sembolleridir.

Noel, esas itibariyle kadim bir pagan geleneğe yaslanır. Kadim pagan inancında 25 Aralık günü, güneş tanrısının yeniden döndüğü gündür. Aynı tarihi Hz. İsa’nın doğum günüyle de ilişkilendirerek Noel kutlamalarına meşru bir zemin hazırlanmış oluyor. Esasen Hz. İsa’nın doğumuyla ilgili olarak verilen tarih,  hem gün, hem ay ve hem de yıl olarak hayli tartışmalı ve hayli şaibelidir, doğruyu yansıtmaktan da aynı oranda uzaktır. Bu haliyle Noel kutlamaları bir yalanın / bir yanlışın üzerine bina edilmiş oluyor. Aralık ayı kadim Hristiyanlık geleneğinde bir eğlence ayı değil, bir ibadet ayıdır.

21 Aralık, gündüzün en kısa olduğu, güneşin de en az görüldüğü gündür. Bu durumda güneşin kaybolduğunu düşünen paganlar, bir takım törenlerle tanrıdan güneşin yeniden gelmesini istiyor, 25 Aralık’ta da taleplerinin tanrılar tarafından karşılandığını ve güneşin yeniden geldiğini düşünerek bayram ediyorlar. Yılbaşı kutlamalarının aslı / esası budur.

Hristiyanlığın ilk üç asrında ne Hz. İsa’nın ne de Hristiyanların Noel kutlaması anlamında bir yıldönümü kutlaması yaptıklarına dair elde sahih bir bilgi / sahih bir kanıt yoktur. Sahih İslam geleneğinde ve Hz. Peygamberin hayatında da böylesi yıldönümü kutlamalarına rastlanmaz.

Noel kutlamaları, Hristiyanlığın Roma’nın resmi dini olmasıyla birlikte başlayan kutlamalardır. Hristiyanlık, kendi özünden uzaklaşma pahasına da olsa, Roma toplumunda karşılık bulma / kabul görme adına, kutsal pagan gelenekleriyle barışma / uzlaşma ihtiyacı duymuştur. Zaten bugünkü Hristiyanlık inancı / kültürü, kavram ve kurumlarıyla pagan Roma’dan devşirilmiştir.

Yılbaşı kutlamaları esas itibariyle antik çağlardan kalma bir hurafedir. Kiliseler bile böyle bir yılbaşı kutlamasına karşı çıksa da, modern toplum, yılbaşı kutlamaları adı altında pagan inanç ve kültürünü tekrarlayarak yaşatıyor, ona can veriyor. Bu sayede yeni fetişler, yeni totemler üretiyor.

Bu yanıyla bakıldığında yılbaşı kutlamalarının kendi içinde bir paradoksu / yaman bir çelişkiyi barındırdığı görülür. Modern insan bir yandan rasyonel düşünceden hareketle, geleneği ve kutsalı reddediyor, hayatın dışına atıyor / itiyor, diğer yandan da kadim ve kutsal bir pagan geleneği olan yılbaşı kutlamalarından vazgeçemiyor.

Türkiye’de yılbaşı kutlamalarının bu denli önemsenmesi modernleşme çabalarının bir ürünüdür. O nedenle devlet tarafından teşvik ediliyor, devlet tarafından destekleniyor. Yılbaşı kutlamaları kadar önem atfedilen nevruz kutlamaları, Hıdırellez kutlamaları, sevgililer günü kutlamaları hep bu zihinsel yapının ürünüdür.Türk modernleşmesi büyük oranda semboller üzerinden yürütüldüğü için, toplum yukarıdan aşağıya doğru devlet eliyle dizayn ediliyor, bu sayedekültürel dönüşümler devlet eliyle gerçekleştiriliyor. Yılbaşı kutlamaları, nevruz kutlamaları, Hıdırellez kutlamaları, sevgililer günü kutlamaları, kandil kutlamaları gibi kutlamalar eliyle yeni bir tüketim kültürü aşılanıyor.

Bugün için yılbaşı kutlamalarına katılan insanların bütünüyle pagan inanç ve düşüncesiyle hareket ettiği söylenemez elbette. Çoğunluk, daha ziyade bir eğlence olsun düşüncesiyle kutlamalara katılıyor. Yeni yıl törenleri / kutlamaları tam bir görsel ayin havasında geçiyor. Tören boyunca yeni yıla ilişkin istekler / arzular / talepler / temenniler yüksek perdeden dile getirilir. Ancak bütün bu iyi dileklerin kime arz edildiği ve kimden istendiği ise bir türlü bilinmiyor.

Sözün özü, yılbaşı kutlamaları Müslüman mahallesinde salyangoz satmaktır.

 




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir