Ortadoğu’da modernleşme ve kadın

Ortadoğu / İslam coğrafyasında modernleşme süreçleri daha ziyade hukuk ve eğitim alanlarında belirginleşti. Hukuk ve eğitim alanlarında gerçekleşen modernleşme kadınlara kimi imkânlar ve kimi yenilikler getirdi.

Ortadoğu / İslam coğrafyasında gerçekleşen bütün iyileştirmeler ve bütün yenilikler,  kadınların / kadın hareketlerinin bir kazanımı olarak değil, batılılaşmayı amaç ve hedef edinen yönetimlerin bir ikramı olarak tepeden inme devlet eliyle gerçekleşti.

 Modernleşme süreçlerinde Ortadoğu / İslam kadınları medeni haklar alanında olsun / siyasal haklar alanında olsun kimi haklar ve imkânlar elde etti. Yine modernleşme süreçlerinde Ortadoğu / İslam kadınları kırsaldan kente göç ile birlikte kentli kadın kimliği kazandı. Bütün bu kazanımlar 1900’lü yıllar boyunca dalgalar halinde, ülkeden ülkeye farklılıklar göstererek, farklı şekillerde ve farklı zamanlarda gerçekleşti.

Kadın modernleşmesi alanında yapılan bütün iyileştirmeler, otoriter / totaliter rejimler eliyle yapıldı.

Otoriter rejimler eliyle gerçekleştirilen bu iyileştirmelerden bütün toplum kesimlerinden ziyade elit çevrelerin, rejime yakın çevrelerin yararlandığını da belirtmek gerekir.

Ortadoğu’nun tarihinde ve sosyal yaşamında ağırlıklı olarak var olagelen ataerkil tutum, modernleşme ile birlikte devlete de sirayet etti. Modern Ortadoğu devletleri aynı zamanda ataerkil devletlerdir. Bu coğrafyada toplum yerine aileler devletin karakterini belirliyor. Yani bir anlamda modernlik ve ataerkillik iç içe bir durumda.

Paradoksal bir durum gibi görünse de, Ortadoğu / İslam coğrafyasında modernleşme ile birlikte kadına sivil ve sosyal hayatta bir alan açılmışsa, bu kadınların çabasından ziyade ataerkil devletlerin çabasıdır / ikramıdır. Devletin açtığı sivil ve sosyal alanlarda yer alan kadın, siyasal hareketler içinde aktif rol almaya başladı.

Ortadoğu / İslam coğrafyasında kadınlar, siyasal süreçlerde aktif roller alsa da, karar alma mekanizmalarında henüz o kadar güçlü ve aktif olduğu söylenemez. Yer yer sosyalist / feminist, yer yer de İslamcı siyasal hareketler içinde yer alan Ortadoğu kadını, artık sanatta / siyasette / sivil ve sosyal hayatın her alanında görünür halde.

Ortadoğu / İslam toplumunda, modernleşme hareketlerinde devletler kadın imajı üzerinden modernliğe ait mesajlar verdi / veriyor. Aynı şekilde İslamcı siyasal hareketlerde de yine hareketin merkezinde ve görünürde kadın var / örtülü kadın imajı ve pratiği var.

İster batılılaşma / modernleşme hareketlerinde olsun, ister İslamcı sivil / siyasal hareketlerde olsun, ön plana çıkan kadın imajı ve kadın görünürlüğüdür.

Ortadoğu İslam coğrafyasında hem devletler açısından hem de sivil / siyasal hareketler açısından kadın, vazgeçilemez bir simge / olmazsa olmaz bir sembol. Demek oluyor ki, Ortadoğu / İslam coğrafyasında her şeye rağmen kadının adı var.

 

İlginizi Çekebilir

Bu topraklara hep yabancı kaldılar…

İsimleri ne olursa olsun, ama, kafalarıyla bu topraklara hep yabancı kaldılar. Müslümanın ekmeğini yediler ama ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir