Felaket tellalı olmak istemem ama…

17 Ağustos 1999. Türkiye tarihinin en büyük doğal afetlerinden biri 1999 Marmara depremi. Gecenin tam ortasında hazırlıksız ve uykuda yakalayan 7,4 şiddetindeki bu deprem, 17 bin 480 insanın ölümüne sebebiyet vermiş depremde 23 bin 781 kişi yaralanmış ve toplamda 285 bin 211 konut hasar görmüştü. Bugün binalarımız kendi kendine dahi çökerken –bknz; İstanbul Kartal ve İstanbul Fatih- yeni bir depreme hazırlıklı olduğumuz söylenebilir mi? Yeni depremden kastım elbette son yıllarda dillere pelesenk olan büyük İstanbul depremi.

Boğaziçi Üniversitesi Kandili Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener’in Hürriyet’e verdiği röportajda “Yanılmayı çok isterim ama bu deprem olacak” şeklinde bahsettiği büyük İstanbul depremi, en iyi ihtimalle 7.2, en kötü ihtimalle 7.5 şiddetinde olacak. Peki biz buna hazır mıyız? Öncelikle ilkokuldaki deprem tatbikatlarında sıranın altına saklanmaktan başka herhangi bir pratik yapmadık. 1999 depreminden tecrübeli olanlar ise o süreçte nasıl hareket etmeleri gerektiği bilselerdi afeti daha soğukkanlı ve planlı bir şekilde atlatabilirlerdi ve eminim bunun farkındalar. Ben de beklenen depremin öncesinde nasıl tedbirler alabiliriz ve büyük bir depremle karşılaşırsak nasıl hareket etmeliyiz bir araştırdım.

AFAD ve AKUT gibi doğal afetler konusunda uzmanlaşmış kurumların internet sitelerinde doğal afetlerin öncesinde alınması gereken önlemleri, afet sırasında ve sonrasında yapılacakları detaylı bir şekilde bulabilirsiniz. Gerçek şu ki bu depremin öyle ya da böyle kapımızı çalacağını biliyorsak hazırlıklı olmalıyız.

DEPREM ÖNCESİNDE YAPILMASI GERKENLER

AFAD’ın sitesinde yer alan deprem öncesi yapılması gerekenlerin bir kısmı listesi şu şekilde;

  • Yerleşim bölgeleri titizlikle belirlenmelidir. Kaygan ve ovalık bölgeler iskana açılmamalıdır. Konutlar gevşek toprağa sahip meyilli arazilere yapılmamalıdır.

  • Yapılar deprem etkilerine karşı dayanıklı inşa edilmelidir. (Yapı Tekniğine ve İnşaat Yönetmeliğine uygun olarak)

  • İmar planında konuta ayrılmış yerler dışındaki yerlere ev ve bina yapılmamalıdır.

  • Dik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.

  • Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.

  • Mevcut binaların dayanıklılıkları arttırılmalıdır.

  • Bu önlemlerin yanı sıra, yapısal olamayan, yani binadan değil de eşyalardan kaynaklanacak hasarlardan korunmak için günlük kullandığımız eşyalarımızın ev içerisine yerleştirilmesinde aşağıda sayılan önlemleri almalıyız:

  • Dolap üzerine konulan eşya ve büro malzemeleri kayarak düşmelerini önlemek için plastik tutucu malzeme veya yapıştırıcılarla sabitlenmelidir.

  • Soba ve diğer ısıtıcılar sağlam malzemelerle duvara veya yere sabitlenmelidir.

  • Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara sabitlenmelidir. Eğer sabitlenen eşya ve duvar arasında boşluk kalıyorsa, çarpma etkisini düşürmek için araya bir dolgu malzemesi konulmalıdır.

  • Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeler düşmeyecek bir konumda sabitlenmeli ve kırılmayacak bir şekilde depolanmalıdır. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler konulmalıdır.

  • Gaz kaçağı ve yangına karşı, gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirilmelidir.

  • Binadan acilen çıkmak için kullanılacak yollardaki tehlikeler ortadan kaldırılmalı, bu yollar işaretlemeli, çıkışı engelleyebilecek eşyalar çıkış yolu üzerinden kaldırılmalıdır.

  • Karyolalar pencerenin ve üzerine devrilebilecek ağır dolapların yanına konulmamalı, karyolanın üzerinde ağır eşya olan raf bulundurulmamalıdır.

  • Tüm bireylerin katılımı ile (evde, iş yerinde, apartmanda, okulda) “Afete hazırlık planları” yapılmalı, her altı ayda bir bu plan gözden geçirilmelidir. Zaman zaman bu plana göre nasıl davranılması gerektiğinin tatbikatları yapılmalıdır.

  • Bir afet ve acil durumda eve ulaşılamayacak durumlar için aile bireyleri ile iletişimin nasıl sağlayacağı, alternatif buluşma yerleri ve bireylerin ulaşabileceği bölge dışı bağlantı kişisi (ev, işyeri, okul içinde, dışında ve ya mahalle dışında) belirlenmelidir.

  • Önemli evrakların (kimlik kartları, tapu, sigorta belgeleri, sağlık karnesi, diplomalar, pasaport, banka cüzdanı vb.) kopyaları hazırlanarak su geçirmeyecek bir şekilde saklanmalı, ayrıca bu evrakların bir örneği de bölge dışı bağlantı kişisinde bulunmalıdır.


DEPREM ANINDA YAPILMASI GEREKENLER

Deprem anında yapmamız gerekenler bulunduğumuz ortama göre değişiklik gösterebiliyor AFAD bu değişkenleri 4 başlıkta toplamış;

DEPREM ANINDA BİNA İÇERİSİNDEYSENİZ;

Kesinlikle panik yapılmamalıdır.

  • Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durulmalıdır.


Varsa sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek hayat üçgeni oluşturulmalıdır. Baş iki el arasına alınarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile korunmalıdır. Sarsıntı geçene kadar bu pozisyonda beklenmelidir.
Güvenli bir yer bulup, diz üstü ÇÖK
Başını ve enseni koruyacak şekilde KAPAN
Düşmemek için sabit bir yere TUTUN
Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşulmamalıdır.

  • Balkona çıkılmamalıdır.

  • Balkonlardan ya da pencerelerden aşağıya atlanmamalıdır.

  • Kesinlikle asansör kullanılmamalıdır.

  • Kibrit, çakmak yakılmamalı, elektrik düğmelerine dokunulmamalıdır.

  • Mutfak, imalathane, laboratuar gibi iş aletlerinin bulunduğu yerlerde; ocak, fırın ve bu gibi cihazlar kapatılmalı, dökülebilecek malzeme ve maddelerden uzaklaşılmalıdır.

  • Sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatılmalı, soba ve ısıtıcılar söndürülmelidir.

  • Diğer güvenlik önlemleri alınarak gerekli olan eşya ve malzemeler alınarak bina daha önce tespit edilen yoldan derhal terk edilip toplanma bölgesine gidilmelidir.


DEPREM ANINDA AÇIK ALANDAYSANIZ;

  • Enerji hatları ve direklerinden, ağaçlardan, diğer binalardan ve duvar diplerinden uzaklaşılmalıdır. Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olunmalıdır.

  • Toprak kayması olabilecek, taş veya kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunulmamalıdır. Böyle bir ortamda bulunuluyorsa seri şekilde güvenli bir ortama geçilmelidir.

  • Deniz kıyısından uzaklaşılmalıdır.


DEPREM ANINDA ARAÇ KULLANIYORSANIZ;

  • Sarsıntı sırasında karayolunda seyir halindeyseniz;
    Bulunduğunuz yer güvenli ise; yolu kapatmadan sağa yanaşıp durulmalıdır. Kontak anahtarı yerinde bırakılıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklenmelidir. Sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gidilmelidir.
    o Araç meskun mahallerde ya da güvenli bir yerde değilse(ağaç ya da enerji hatları veya direklerinin yanında, köprü üstünde vb.); durdurulmalı, kontak anahtarı üzerinde bırakılarak terk edilmeli ve trafikten uzak açık alanlara gidilmelidir.

  • Sarsıntı sırasında bir tünelin içinde iseniz ve çıkışa yakın değilseniz; araç durdurulup aşağıya inilmeli ve yanına yan yatarak ayaklar karına çekilip, ellerle baş ve boyun korunmalıdır. (ÇÖK-KAPAN-TUTUN)


TOPLU TAŞIMA ARAÇLARINDAYSANIZ:

  • Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inilmemelidir. Elektriğe kapılabilinir veya diğer hattan gelen başka bir metro yada tren size çarpabilir.


DEPREM SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER

KAPALI ALANDAYSANIZ;

  • Depremlerden sonra çıkan yangınlar oldukça sık görülen ikincil afetlerdir. Bu nedenle eğer gaz kokusu alırsanız, gaz vanasını kapatın. Camları ve kapıları açın. Hemen binayı terk edin.

  • Acil durum çantanızı yanınıza alın, mahalle buluşma noktanıza doğru harekete geçin.

  • Radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçlarıyla size yapılacak uyarıları dinleyin.

  • Her büyük depremden sonra mutlaka artçı depremler olur. Artçı depremler zaman içerisinde seyrekleşir ve büyüklükleri azalır. Artçı depremler hasarlı binalarda zarara yol açabilir. Bu nedenle sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girilmemelidir. Artçı depremler sırasında da ana depremde yapılması gerekenler yapılmalıdır.


AÇIK ALANDAYSANIZ;

  • Hasarlı binalardan ve enerji nakil hatlarından uzak durun.

  • Önce hemen yakın çevrenizde acil yardıma gerek duyanlara yardım edin.

  • Sonra mahalle toplanma noktanıza gidin.


YIKINTI ALTINDA MAHSUR KALDIYSANIZ;

  • Paniklemeden durumunuzu kontrol edin.

  • Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak hareketlere kalkışmayın. Biliniz ki kurtarma ekipleri en kısa zamanda size ulaşmak için çaba gösterecektir.

  • Enerjinizi en tasarruflu şekilde kullanmak için hareketlerinizi kontrol altında tutun.

  • El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su, kalorifer, gaz tesisatlarına, zemine vurmak suretiyle varlığınızı duyurmaya çalışın.

  • Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışınız. Ancak enerjinizi kontrollü kullanın.


(Tam listeye afad.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz)

 
YORUM EKLE

banner19

banner8